Dromet - systemy zamocowań

Liny stalowe - przeznaczenie i zastosowanie

Liny stalowe wykorzystywane są w niemalże każdej dziedzinie gospodarki. Warto poznać parametry i cechy które je charakteryzują. Wiedza ta może być przydatna w przyszłości, kiedy będziecie szukali Państwo liny dostosowanej do własnych potrzeb.
Liny stalowe są powszechnie stosowane w takich urządzeniach przemysłowych, jak maszyny budowlane (betoniarki, spychacze, wyciągarki), różnego rodzaju urządzenia transportowe (napędy przenośników, wyciągi), liny służące do przymocowania ciężarów w czasie ich przenoszenia (liny holownicze) oraz do napędu różnych urządzeń przemysłowych (walce, ciągarki rur).

Dobór konstrukcji liny do danego urządzenia zależy w głównej mierze od konstrukcji urządzenia i warunków w jakich lina pracuje.

Podstawowe kryteria prawidłowego doboru konstrukcji lin stalowych

- Liny stalowe o konstrukcji 1x7 1x19 i 1x37
Stosowane głównie w przypadkach w których lina pracuje wyłącznie na rozciąganie, a więc w przypadku lin naciągowych (np. maszty telewizyjne). Liny z cienkich drutów mogą być stosowane jako linki sterownicze przenoszące siły w różnych urządzeniach przemysłowych (np. linki hamulca bądź gazu). Podstawowym parametrem wyróżniającym linki o takich konstrukcjach jest zasada, mówiąca że im więcej warstw drutów tym linka jest bardziej elastyczna ale mniej odporna na ścieranie. Jeżeli lina lina pracuje głównie na rozciąganie, należy stosować liny o punktowym styku drutów. Podobne zalecenia odnoszą się do lin napędów urządzeń przemysłowych. Liny o punktowym styku drutów wykonuje się podczas kilku operacji technologicznych.

- Liny stalowe o konstrukcji 6x9 lub 6x37
Liny te stosowane są w sytuacjach w których lina pracuje na kołach lub krążkach linowych, i gdy oprócz wytrzymałości wymaga się od niej odpowiedniej giętkości. Liny o konstrukcji 6x7 charakteryzują się wysoką odpornością na ścieranie przy niewielkiej elastyczności

- Liny stalowe pracujące na kołach
W sytuacjach w których główną przyczyną zużycia liny jest jej zmęczenie, wówczas należy stosować liny o liniowym styku drutów. Liny o liniowym styku drutów są to liny wykonane w jednej operacji technologicznej.

- Liny z rdzeniem stalowym
Jeżeli liny stalowe narażone są na przeginanie i duże naciski poprzeczne (deformujące liny), oraz występują sytuacje gdy panujące warunki nie pozwalają na pracę liny z rdzeniem z włókien naturalnych (np. w wysokich temperaturach), należy wówczas stosować liny z rdzeniem stalowym.

- Liny stalowe 8x19 8x38 i 8x31
Liny ośmiosplotowe w porównaniu do lin sześciosplotowych charakteryzują się większą elastycznością i odpornością na zmęczenie kosztem mniejszej odporności na ścieranie.

Popularne konstrukcje lin stalowych

Schemat	Konstrukcja	Opis
	1x19	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie siedem drutów o tej samej średnicy. Jest to jedna z konstrukcji klasycznych. Zastosowanie w motoryzacji i rybołówstwie.
	6x19	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie dziewiętnaście drutów o tej samej średnicy, w trzech warstwach (1+6+12). Jest to jedna z konstrukcji klasycznych. Zastosowanie w motoryzacji, rybołówstwie i rolnictwie.
	6x37	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie trzydzieści siedem drutów o tej samej średnicy w czterech warstwach (1+6+12+18). Jest to jedna z konstrukcji klasycznych. Zastosowanie powszechne.
	WS 6x36	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie trzydzieści sześć drutów (1+7+(7/7)+14). Konstrukcja WS łączy cechy konstrukcji Seal (wysoka odporność liny na ścieranie) oraz konstrukcji Warrington (zwarty przekrój liny). Zastosowanie w przemyśle ciężkim, maszynowym, stoczniowym oraz w budownictwie.
	F 6x19	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie po dziewiętnaście drutów (1+6+6F+12) oraz dodatkowo sześć drutów wypełniających (ang. Filler). Zastosowanie w urządzeniach dźwigowych.
	S 6x19	Konstrukcja sześciosplotowa, w każdym splocie po dziewiętnaście drutów, odpowiednio w warstwach: 1+9+9, w każdej warstwie druty różnych średnic. Nazwa konstrukcji "Seal", czyli "foka" pochodzi od ostatniej warstwy wykonanej z najgrubszych drutów, spełniających rolę osłonki odpornej na ścieranie. Zastosowanie w rybołówstwie.

Liny stalowe - podstawowe pojęcia

- Siła zrywająca
Najważniejszym współczynnikiem dla lin stalowych jest ich wytrzymałość na zrywanie. Siły zrywające uzależnione są zarówno od przekroju metalicznego lin, wynikającego wprost z ich konstrukcji oraz wytrzymałości drutów użytych do produkcji. W większości urządzeń przemysłowych konstruktorzy zalecają dodatkowe stosowanie współczynników bezpieczeństwa.
Istnieje możliwość samodzielnego obliczenia bezpiecznego obciążenia danej konstrukcji i średnicy na podstawie wzoru:
(siła zrywająca [kN] x 0,10197 / (współczynnik bezpieczeństwa) = bezpieczne obciążenie [tony]

- Elastyczność
Elastyczność liny jest wyznaczona przez stosunek metalicznego przekroju do liczby drutów w konstrukcji. Przyjmuje się, że przy większej ilości splotek i drutów liny są bardziej elastyczne.

- Rotacja
Parametr odporności na odkręcanie czy całkowitą nieodkręcalność w przypadku lin wielosplotkowych o konstrukcji wielowarstwowej typu 35x7, ma szczególne znaczenie w urządzeniach dźwigowych o jednej linie nośnej. W przypadku lin klasycznych większą odporność na rotację posiadają liny o konstrukcji przeciwzwitej, najmniejszą sploty i liny współzwite.

- Zgniatanie
Parametr ten ma szczególne znaczenie w wielokrążkowych urządzeniach dźwigowych, w których liny narażone są na miejscowe odkształcenia. W takim wypadku liny o wysokim stosunku przekroju metalicznego do średnicy są znacznie bardziej odporne na ewentualne uszkodzenia. Stosowanie lin z rdzeniem stalowym dodatkową zwiększa odporność na zgniatanie, niestety w przypadku lin klasycznych zmniejsza się wtedy zdecydowanie ich elastyczność.

- Smarowanie
W zależności od potrzeb i podstawowych wymagań liny mogą być smarowane antykorozyjnie. Smar zmniejsza siłę tarcia działającą na linę, a tym samym zwiększa jej odporność na zużycie

Liny stalowe - jak prawidłowo mierzyć

Aby prawidłowo zmierzyć średnicę liny należy mierzyć ją w "najwyższych punktach". Obrazowo zostało to pokazane na poniższych rysunkach.

---